Một ngày ở Quảng Trị: Hủy nổ an toàn bom bi sót lại sau chiến tranh trên ruộng lúa

Nhiệm vụ chính của đội hôm nay là tiêu hủy bom chùm chưa nổ mà người dân còn gọi là bom bi được phát hiện trong lúc người dân địa phương đang làm ruộng ở xã Triệu Thuận.

“ Đầu tiên chúng ta phải đến thăm một gia đình ở xã Triệu Phước,” đội trưởng Trương Công Vinh giải thích khi xe chúng tôi đột ngột rẽ trái, “vì họ vừa mới gọi điện cho chúng tôi theo đường dây nóng yêu cầu được giúp đỡ.”

Nhân viên kỹ thuật đang chuẩn bị hủy nổ.

Đội đến nhà của ông Nguyễn Văn Quang, một cư dân 48 tuổi sống ở thôn Viết Yên. “ Tôi đem vật này khỏi nhà của mẹ tôi vì sợ rằng bà nhầm là củi và có thể dung nó để đun nấu,” ông Quang nói, chỉ cho chúng tôi xem một thanh mày nâu đỏ ở góc bếp. Thực chất vật này là thuốc phóng của rocket. Tuy không phát nổ nhưng nếu bị đốt, nó sẽ phát cháy dữ dội. Do đó đội trưởng quyết định di dời về bãi nổ hủy nổ tập trung của để sau đó tiêu hủy. Trên đường về bãi hủy nổ, một chú bé đứng bên đường vẫy tay ra hiệu dừng xe chúng tôi. Chú bé báo cáo có một quả bom to được phát hiện gần đây. Chú bé tên là Hồ Hữu Chúc, 17 tuổi, học sinh trung hoc phổ thông, sau đó dẫn chúng tôi đến khu vực cánh đồng nơi có quả bom.

Chức nói một số nông dân đào thấy quả bom cách đây vài ngày, và “họ ngừng làm ruộng vì sợ,” Chức nói, khi chúng tôi đi men theo con đường nhỏ, lầy lội dẫn đến chỗ quả bom. Sau mười phút đi bộ, chúng tôi phát hiện quả đạn pháo hải quân Mỹ có đường kính 5 inch nằm sát mương thủy lợi. Xác định vật liệu nổ an toàn để di chuyển, đội vận chuyển quả đạn pháo về bãi nổ tập trung cùng với thanh thuốc phóng rocket.

Hình ảnh vụ hủy nổ bom bi trên cánh đồng xã Triệu Thuận.

Cuối cùng gần trưa, đội đến ruộng “bom bi” tại làng Dương Đông, xã Triệu Thuận. Có tất cả 14 quả bom bi chưa nổ đã được đánh dấu bằng biển báo nguy hiểm một ngày trước đó nằm rải rác trên diện tích khoảng 1000 m2. “ Đây là một bằng chứng về dấu vết chết người tạo ra bởi bom bi được ném xuống trong thời gian chiến tranh,” anh Vinh nói. “ Vì chúng nằm cận kề nhà dân nên chúng tôi phải phá hủy số bom bi này càng sớm càng tốt để đem lại an toàn cho người làm ruộng và gia đình họ,” anh cho biếth thêm.

“ Người dân chúng tôi không bao giờ nghĩ rằng bom bi vẫn còn tồn tại ở đồng ruộng sau một thời gian dài như vậy, nên giờ đây chúng tôi cảm thấy sợ hãi,” ông Đoàn Thanh Giang, một người dân 65 tuổi, cho biết. “ Chúng tôi rất vui khi đội các anh đến giúp xử lý mối nguy hiểm chết người này,” ông Giang nói. Ông nhớ lại đến vụ tai nạn cách đây 30 năm cướp đi sinh mạng của ba thanh niên tại làng trong khi họ đang làm ruộng.

heo Báo cáo Theo dõi Bom chùm 2010, Hoa Kỳ đã rải xuống Việt Nam tổng cộng 4,1 triệu ki-lo-gam bom chùm trong giai đoạn 1965-1973, tác động đến 55 trong tổng số 64 tỉnh và thành phố. Không có dữ liệu tin cậy về số lượng ô nhiễm bom mìn còn lại mặc dù quy mô của những mối nguy hiểm này vẫn còn rất phổ biến. Nằm dọc theo hai bên ranh giới khu vực phi quân sự trước đây, tỉnh Quảng Trị là một trong những vùng bị ném bom và bắn phá nặng nề nhất trong thời gian chiến tranh; hệ quả là 83,8% tổng diện tích của tỉnh bị ô nhiễm bom mìn theo số liệu khảo sát.

Hơn 35 năm sau chiến tranh, vật nổ còn sót lại vẫn đang còn cướp đi sinh mạng hoặc gây thương tật cho thường dân. Thứ tư tuần trước, một nông dân ở xã Hải Lâm huyện Hải Lăng bị thiệt mạng do gặp tai nạn bom bi khi đang đào hố trồng rừng.

Làm cho Việt Nam không còn nguy cơ bom mìn chiến tranh, bao gồm bom bi, là một nhiệm vụ lớn yêu cầu rất nhiều nguồn lực con người và tài chính, và sự hỗ trợ nhiều hơn nữa của cộng đồng quốc tế.

Nhiệm vụ rà phá do đội RENEW hoàn thành ngày hôm nay, tương tự các nhiệm vụ họ thực hiện mỗi ngày khác, phản ánh cam kết hiện tại của nhân viên dự án RENEW và các thành viên khách của thế hệ trẻ, những người sinh sau chiến tranh, để làm sạch hậu quả chết người do cuộc chiến kết thúc cách đây gần 4 thập kỷ để lại.